Stres Yönetimi | Stresten Kurtulma Yolları

stres-nedir-stres-yonetimi-stresten-kurtulma yolları

 

 

 

Stres yönetimi için buradasınız biliyorum ama size bir iyi bir de kötü haberim var.

 

Kötü haber : Stres hayat boyu devam edecek bir durumdur.

 

İyi haber : Stres her zaman kötü bir şey değildir.Bazen ona ağır anlamları yükleyenler biz oluyoruz.Stres altında olduğumuzda enerjimizi hem yapıcı hem de yıkıcı kullanma potansiyeline sahibiz.

 

Yani stres yönetimi yapabiliriz.

 

Mesela siz hiç antrenmanda rekor kıran bir atlet duydunuz mu ? Pek sanmıyorum çünkü antrenman anında baskı ya da stres altında kalma durumu fazla yoktur.Ancak yarış başladığında stresin vücut fizyolojimizi değiştirmesini olumlu anlamda kullanan atletler rekorlar kırmayı başarıyor.

 

Zaten başarılı insanlarda genelde stresin yapıcı enerji olarak kullanan insanlardır.Stres yönetimi de bunu işaret ediyor.Stresinizin farkına varın ve onu düşmanınız ya da size zarar veren bir şey olarak değil , sizi zor durumlara hazırlayan bir işaret olarak görün.

 

Tamam girişi biraz uzattım.Ama stres yönetimine girmeden önce bu konuya açıklık getirmek gerekiyordu diye düşünüyorum.

 

Şimdi stres nedir önce ona bir bakalım.

 

Stres , çok fazla zihinsel ve duygusal baskı altında olduğumuzda ya da hayatımızda bir değişiklik yaşandığında vücudumuzun verdiği bir tepkidir.Aşırı stresli olma durumu elbette zararlıdır.Yani bizim aşırı stresten kurtulma yollarını bulmamız gerekir.

 

Çünkü vücudu ve zihni sürekli olarak stres altında bırakmak aşırı stresle olan bir durum ve bu da bir zaman sonra vücudu ve zihni  çökerten bir durumdur.

 

Ancak az öncede bahsettiğim gibi stres her zaman kötü olan bir şey değil.Hatta performansımız arttıran , bizi hareket geçiren de bir şeydir.Normal düzeyde olan strese ağır anlamlar yükleyenler biziz.Yani stresle başa çıkmak gayet mümkün.

 

Stres yönetimi de burada devreye giriyor işte.Stresle başa çıkmak için ona yüklediğimiz anlamı değiştirmek bu konuda bize fayda sağlayacaktır.

 

Mesela stres anında yaşanan fiziksel değişiklikler genelde anksiyete ya da baskı ile iyi başa çıkamadığımızın işareti olarak yorumlarız.

 

Peki bu değişiklikleri , vücudunuzun meydan okumayla başa üzere harekete geçmesi olarak görseniz ne değişir ? Bence pek çok şey!

 

Bu yüzden amacımız tamamen stresten kurtulmak değil.Gereksiz stresten kurtulmak (çünkü stresin zararları burada ortaya çıkıyor)  ve normal düzeyde olan stresi de mümkün olduğunca pozitif hale getirmek.Şimdi stresle başa çıkma yollarına bakalım.

 

Stres Yönetimi İlk Adımı : Kendi Stresini Tanı

 

Stres genel birçok farklı sebepten kaynaklanabilir.Stresle başa çıkmada ilk adım kendi stresini tanımaktır. Olaylara ve durumları bakış açısı her insana göre değiştiği için bazı kişilere göre stres olarak gözüken şey başka birisi için bir mücadele olarak gözükebilir.Bundan dolayı stres yönetimi de kişiden kişiye değişebilir.Ama genel olarak bazı belli başlı olaylar ve sorunlar direkt olarak çoğu kişiyi strese yöneltir.

 

Biz burada genelden çok özele bakacağız yani sizin stres olmanıza sebep olan şeyleri bulmaya çalışacağız.Böyle sizde stresten kurtulma yollarınızı size uygun bir şekilde bulabilirsiniz.

 

1-Stresin Sizin İçin Anlamı

 

Önce zihninizde strese nasıl bir anlam yüklemişsiniz onu kontrol etmekte fayda.Çünkü daha önce dediğim gibi insanlar stresi yapıcı olarak da algılayabilir yıkıcı olarak da algılayabilir.

 

Siz stresi ne olarak gördüğünüzün farkına varın ve bir yere not edin.

 

2-Stres Olmanıza Sebep Olan Şeyleri Belirleyin

 

Aile , iş ,arkadaş, değişiklik ,yenilik ya da herhangi bir şey olabilir ancak daha özele inerek not alırsanız farkındalığınız o kadar artacaktır.Bu da stresle baş etmede ve sorunu çözmede size hız kazandırır.

 

Aynı zamanda bu durumdan ya da durumlardan dolayı neden strese girdiğinizde yazın.

 

3-Stresin Sizdeki Etkilerini  Bulun

 

Hepimiz stresi farklı biçimde yaşarız.Bazen baş ağrısı , bazen karın ağrısı ya da başka bir belirti.Sizde kendi stres işaretlerinizi bulmaya çalışın.

 

Stres altında olduğunuzda ne yapıyorsunuz , nasıl davranıyorsunuz , ne düşünüyorsunuz , bütün bu kalıp davranışlarınızın farkına varmaya çalışın ve hepsini ayrıntılı bir şekilde not edin.

 

Not:  Ufak bir kişisel tavsiye vermek isterim burada.Bu kalıplar çoğu zaman sizin için geçerli olur.Yani strese girdiğiniz çoğu zaman aynı şekilde belirtiler oluşur.Bu belirtilerin farkında olmak o kalıpları yıkabileceğiniz anlamına da gelir.

 

Bir daha ki sefere deneyebilirsiniz.Bu belirtileri netleştirdikten sonra strese girdiğiniz bir anda kalıp davranışlarınızın farkında olun ve bir anda hızlı bir şekilde odağınızı , davranışlarınızı , duruşunuzu ,düşünüş şeklinizi değiştirin.Bunu faydasını göreceğinize inanıyorum.

 

4-Stres Oluşturan Durumları Derecelendirin

 

Bu hangi durumlara daha fazla tepki gösterip, hangi durumlarda daha fazla stres olduğunuzu belirleyecektir.Aynı zamanda stresi azaltmak için neye odaklanmanız gerektiğini de görmüş olacaksınız.

 

Sonuçta 10. sırada yer alan durumla 1.sırada yer alan durum aynı stresi oluşturmuyor olacaktır.Bu yüzden bu derecelendirmeyi belirlemek ve özellikle ilk 3 sıradaki durumları en aza indirmek stres seviyenizi de azaltacaktır.

 

5-Stres Sonrası Stratejiniz

 

Az önce stres anında gösterdiğiniz tepkileri fark etmenizi istedim.Şimdide stresten kurtulmak için ne yaptığınızın farkına varmanızı istiyorum.

 

Bunu yaparak oluşabilecek olumsuz davranışları önceden tespit edebilirsiniz.Bu davranışlar sizin şu anda stresle başa çıkma yollarınızı belirtiyor.

 

6-Sağlıklı Stres Yönetimi Stratejileri Uygulayın

 

Stresten kurtulma yollarınızın farkında olmak çok güzel bir durum.Ancak daha güzeli o durumları daha da sağlıklı ve olumlu bir hale çevirmektir.Elinizde geldiği kadar bunun için uğraşın.

 

Kısa vadede zor olabilir ancak uzun vadeyi hayal bile edemezsiniz.Egzersiz , meditasyon , sosyalleşmek gibi sağlıklı bir strateji bulun ve her seferinde bir tane olmak üzere bu stratejileri alışkanlık edinin.

 

Stres Yönetimi İçin Yapılacaklar

 

 

1-Olumsuzluğu Dışlayın

 

Kalıbınızı kırın ve hayatınızda olan ve sizi mutlu eden şeylere odaklanın.Mutlu olmak size olan bir şey değil , mutlu olmak sizin seçebileceğiniz bir şeydir.Bu yüzden stres anında zihninizi şu soru ile mutluluğa odaklayın ;

 

Şu an hangi konuda mutluyum ?

 

ya da

 

Şu an istersem hangi konuda mutlu olabilirim ?

 

Bu soruları sorun ve biraz bekleyin cevap gelecektir.

 

Ayrıca bu konuyla ilgili olarak yapabileceğiniz bir diğer şey ise yine kalıp davranışınızı kırıp bir an için durmak ve hayatınızda şükran duyduğunuz şeyleri yazın.İnsanlar , yemekler , ev , sağlık ya da sizin şükran duyduğunuz herhangi bir şey.Bir kağıt çıkarın ve yazın tüm bu şükran duygusu hissettiğiniz şeyleri.

 

2-Kontrol Edemediğiniz Şeyler

 

Nevzat Tarhan’ın Mutluluk Psikoloji adlı kitabında çok güzel bir tavsiyesi var.Bende aynı şeyi size tavsiye ediyorum

 

-Bir sorunun çözümü varsa , üzülmeye değmez.

-Bir sorunun çözümü yoksa üzülsen de çözüm değişmeyeceği için yine üzülmeye değmez.

 

Ayrıca mümkün olduğu kadar çözüm odaklı olun.Harcayacağınız vaktin %10’u soruna %90’ı çözüme olsun.

 

3-Sorumluluk Alın

 

Karar vermek ve eyleme geçmek , zayıf hissetmek ve pasif olmaktan daha az stresli bir şeydir.Bu yüzden duygularınızın sorumluluğunu elinize alın.

 

Siz istemeden sizin duygularınızı etkileyemezler. Siz bir şeylere önem ve değer veriyorsunuz ki , o şeyler sizin duygusal durumunuzu etkiliyor.

 

Ancak siz aktif olmayı seçip sorumluluk alırsanız bu hem sizi iyi hissettirecektir ve hem de duygularınız kontrol etmeniz kalıp davranışlarınızı kırmanız kolaylaşacaktır.

 

4-Zihinsel Görüntü Oluşturun

 

Kendi zihinsel görüntünüzü oluşturun.Bu bir sorunun üstesinde gelirken olabilir ya da büyük bir projeyi bitirmiş olmanın sevincini yaşarken olabilir.

 

Zihinsel olarak olumlu görüntüyü o kadar çok tekrar edin ki bu o durum sizin rahatlık alanınıza girsin.

 

5-Olumlu Zihinler Bulun

 

Mümkün olduğunca sizi strese sokan insanlarla ilişkinizi azaltmaya çalışın.Çünkü zihinlerimiz etrafımızdaki insanlardan ,onların düşüncelerinden ve davranışlarından oldukça etkilenir.

 

Bu yüzden etrafınızı olumlu insanlarla doldurabildiğiniz kadar doldurun.Gittikçe onlara benzemeye ve onlardan etkilenmeye başlayacaksınız.

 

6-Ufak şeyler Ufaktır

 

Bazen insan olarak ufacık problemleri bile büyütürüz. Sanki kendimize stres oluşturmak için bahane ararız.

 

Sizinde eğer böyle hissettiğiniz durumlar oluşuyorsa aşağıdaki soru ufak şeyleri ufak şeyler olarak görmenizi sağlayabilir

 

Bundan 5 yıl sonra bu durumun bir önemi olacak mı ?

 

ya da

 

Bundan 5 hafta sonra bu durumun bir önemi olacak mı ?

 

Bu sorulara vereceğiniz cevap stresle başa etme sürenizi ve stres seviyenizi  belirleyecektir.

 

7-Her Seferinde Bir Adım

 

Bazen bazı problemler , durumlar , projeler , raporlar , işler bitmeyecek gibi hissettirebilir.Böyle bir iş yükünün altına girdiğinizde en mantıklı iş minimalist olmaktır.

 

Yani azla ilerleyin.Her seferinde bir adım atarak ilerleyin.Raporun sadece ilk sayfasını yazın bırakın.Problemin sorununu belirleyin bırakın.İkinci adımı sırası geldiğinde atarsınız.

 

Böylelikle üstünüzdeki baskıyı da azaltmış ve stresi daha çok kontrol altına almış olursunuz.

 

8-Zaman Yönetimi Önemli

 

Bazende yapacağımız şeylerinden fazlalığından ve zamanın azlığından yakınırız. Bu durumda en yapılabilecek en yararlı şey zaman yönetimidir.

 

Her şeyi bir seferde yapamayacağınızı kabul ettikten sonra önceliklerinizi sıralamanız gerekiyor.Listeyi önem sırasına koyun ardında da eleme kısmına geçin.

 

Listenizde acil olmayan şeyler ve başkalarının yapabileceği şeylerde bulunacaktır.Bu şeyler eleyin ve listeyi sadece sizin yapacağınız acil ve önemli şeylerin bulunduğu bir liste haline getirin.

 

Daha sonra üstteki kuralı uygulayın ve her seferinde bir adım atarak stres yönetimi yaparak işleri teker teker halledin.

 

9- 90 Saniye Kuralı

 

Bu kuralı İçinizdeki Devi Uyandırın kitabının yazarı olan Tony Robbins’den öğrendim.

 

Bu kuralı uygulamak gayet basit.

 

-Önce strese girdiğinizin farkına iyice varın.

-Şimdi streste olmanın size bir faydası olmayacağının farkına varın.

-Kendinize stresi yaşayıp , hissetmek için 90 saniye verin.

-90 saniye boyunca streste olun.90 saniye dolduktan sonra bir anda durumunuzu değiştirin ve sadece çözüme odaklanın.Streste olmak sorunu çözmeyecek ama çözüme odaklandığınızda elbet bir yol bulursunuz.

 

Yeni Arkadaşınız : Stres

 

Sonuç olarak stres tamamen kurtulabileceğimiz bir şey değil.Zaten tamamen kurtulmayı da istemeyiz.Çünkü bizim muazzam işler çıkarmamızı sağlayan da strestir.

 

Burada önemli olan stres düzeyi ve bizim strese olan bakış şeklimiz.Stresi mümkün olduğunca orta düzeyde yaşamaya çalışın çünkü bu size yardım eden bir durumdur.Bir daha stresten kalbiniz hızla çarptığında ”Vücudum bu göreve hazırlanmama yardım ediyor” diye düşünün.Bu sayede stres tepkileriniz daha sağlıklı hale gelir.

 

Stres tepkilerinizi size fayda sağlayan şeyler olarak görün bu şekilde cesaret biyolojisi oluşturursunuz.Bunlar aşağıdaki TED konuşmasından alınan cümlelerdi.Sizde stresi nasıl arkadaşa çevirebileceğiniz konusunda daha fazla bilgi edinmek isterseniz aşağıdaki videoya bir göz atabilirsiniz.(Türkçe alt yazı mevcut)

 

 

 

 

 

 

Faydalanılan Kaynaklar

Skills You Need                      -Stres Yönetimi , Arthur Rowshan

Wiki How , 2 , 3                     –Positive Psychology Program

Positivity Blog                        – Very Well Mind

Ted Konuşması                      -Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı , Stephen Covey

 

 

Yorum Yaz